* Luật sư Đặng Văn Vương – Phó Trưởng Văn phòng Luật sư Phong & Partners, trả lời:

Việc người mua phát hiện hàng hóa có khiếm khuyết sau một thời gian sử dụng là tình huống thường gặp trong thực tiễn giao dịch thương mại. Mặc dù bên mua đã kiểm tra hàng hóa trước khi nhận hàng, nhưng không phải mọi khiếm khuyết đều có thể phát hiện bằng các biện pháp kiểm tra thông thường, đặc biệt đối với các lỗi tiềm ẩn cần có thời gian sử dụng hợp lý mới bộc lộ.

Do đó, để bảo vệ quyền lợi của mình, các bên cần thỏa thuận rõ về trách nhiệm kiểm tra, phát hiện khiếm khuyết cũng như quyền và nghĩa vụ phát sinh khi hàng hóa có lỗi sau khi đã được kiểm tra và giao nhận.

1. Công ty N. có quyền từ chối trách nhiệm do bên mua đã kiểm tra hàng hóa trước khi nhận hay không?

Theo khoản 1 Điều 34 Luật Thương mại 2005, bên bán có nghĩa vụ giao hàng đúng chất lượng theo thỏa thuận hợp đồng. Do đó, Công ty N phải giao 20 bộ bàn ghế đáp ứng đầy đủ yêu cầu về độ bền, kết cấu chắc chắn và tình trạng nguyên vẹn theo hợp đồng đã ký kết.

Việc bên mua kiểm tra hàng hóa trước khi nhận không làm miễn trừ trách nhiệm của bên bán đối với chất lượng hàng hóa. Khoản 5 Điều 44 Luật Thương mại quy định: “Bên bán phải chịu trách nhiệm về những khiếm khuyết của hàng hóa mà bên mua đã kiểm tra nếu các khiếm khuyết đó không thể phát hiện được bằng biện pháp thông thường và bên bán đã biết hoặc phải biết nhưng không thông báo cho bên mua.” Theo quy định này, bên bán vẫn phải chịu trách nhiệm nếu:

• Khiếm khuyết là lỗi tiềm ẩn, không thể phát hiện bằng biện pháp kiểm tra thông thường (lỗi bên trong hàng hóa, không thể nhận biết bằng quan sát bên ngoài);
• Khiếm khuyết mà bên bán đã biết hoặc phải biết nhưng không thông báo cho bên mua (hành vi che giấu lỗi).

Ngoài ra, khoản 1 và khoản 2 Điều 40 Luật Thương mại cũng xác định: bên bán chỉ được miễn trách nhiệm nếu bên mua đã biết hoặc phải biết về khiếm khuyết tại thời điểm giao kết hợp đồng; trong thời hạn khiếu nại, bên bán vẫn phải chịu trách nhiệm đối với các khiếm khuyết đã tồn tại trước thời điểm chuyển rủi ro, kể cả khi được phát hiện sau đó. kể cả khi được phát hiện sau đó. Thời hạn khiếu nại do các bên thỏa thuận; nếu không có thỏa thuận thì theo Điều 318 Luật Thương mại, thời hạn khiếu nại về chất lượng hàng hóa là 06 tháng kể từ ngày giao hàng, hoặc 03 tháng kể từ ngày hết thời hạn bảo hành đối với hàng hóa có bảo hành.

Trong trường hợp này, anh T. đã kiểm tra sơ bộ và không phát hiện dấu hiệu bất thường. Việc mối mọt phá hoại bên trong kết cấu gỗ là khiếm khuyết tiềm ẩn, không thể phát hiện bằng mắt thường, đồng thời anh T. khiếu nại chất lượng hàng hóa trong thời hạn khiếu nại. Do đó, Công ty N. vẫn phải chịu trách nhiệm về chất lượng hàng hóa.

2. Anh T. có quyền yêu cầu đổi trả hàng hóa và bồi thường thiệt hại không?

Theo khoản 2 và khoản 3 Điều 297 Luật Thương mại về “Buộc thực hiện đúng hợp đồng”, trường hợp giao hàng hóa kém chất lượng, bên bán có nghĩa vụ:

• Loại trừ khuyết tật của hàng hóa; hoặc
• Giao hàng khác thay thế theo đúng hợp đồng.

Nếu bên bán không thực hiện, bên mua có quyền mua hàng hóa khác để thay thế đúng chủng loại đã thỏa thuận và yêu cầu bên bán thanh toán phần chênh lệch giá cùng các chi phí hợp lý liên quan.

Ngoài ra, theo Điều 299 Luật Thương mại, anh T. có quyền yêu cầu:

• Phạt vi phạm, nếu hợp đồng có thỏa thuận về chế tài này;
• Bồi thường thiệt hại, bao gồm tổn thất thực tế, trực tiếp phát sinh từ hành vi vi phạm và khoản lợi trực tiếp mà bên bị vi phạm lẽ ra được hưởng nếu không có hành vi vi phạm. Để được bồi thường thiệt hại liên quan đến hoạt động kinh doanh, anh T. cần chứng minh: Có thiệt hại thực tế xảy ra; Hành vi giao hàng kém chất lượng là nguyên nhân trực tiếp gây ra thiệt hại; Mức độ thiệt hại được chứng minh bằng chứng cứ, chứng từ hợp pháp.

3. Anh T. cần làm gì để bảo vệ quyền lợi của mình?

Để bảo đảm quyền lợi hợp pháp, anh T. nên:

• Lưu giữ hình ảnh, video thể hiện tình trạng hàng hóa bị hư hỏng; bảo quản các sản phẩm lỗi để làm chứng cứ;
• Gửi văn bản thông báo hàng hóa không bảo đảm chất lượng, yêu cầu đổi trả, phạt vi phạm (nếu có) và bồi thường thiệt hại cho Công ty N. bằng đường bưu điện và email;
• Trường hợp Công ty N. không khắc phục, anh T. có thể mua bàn ghế mới cùng chủng loại để duy trì hoạt động kinh doanh và lưu giữ hóa đơn, chứng từ chi phí làm căn cứ yêu cầu bồi thường;
• Thu thập chứng cứ chứng minh thiệt hại kinh doanh như dữ liệu doanh thu các tháng trước, hình ảnh, video thể hiện việc không thể phục vụ khách do thiếu bàn ghế;
• Khởi kiện tại Tòa án có thẩm quyền để yêu cầu giải quyết tranh chấp theo quy định pháp luật.

4. Kết luận – Lời khuyên của luật sư

Từ các quy định của Luật Thương mại, có thể khẳng định rằng việc bên mua đã kiểm tra hàng hóa trước khi nhận không đồng nghĩa với việc bên bán được miễn trừ trách nhiệm đối với các khiếm khuyết tiềm ẩn của hàng hóa. Đối với các lỗi không thể phát hiện bằng biện pháp kiểm tra thông thường và đã tồn tại trước thời điểm giao hàng, bên bán vẫn phải chịu trách nhiệm, kể cả khi khiếm khuyết chỉ được phát hiện sau khi hàng hóa đã đưa vào sử dụng.

Qua vụ việc này, luật sư khuyến nghị bên mua khi giao kết và thực hiện hợp đồng mua bán hàng hóa cần:

• Quy định rõ tiêu chuẩn chất lượng, chế độ bảo hành và trách nhiệm khắc phục khiếm khuyết trong hợp đồng;
• Thực hiện việc kiểm tra, lập biên bản bàn giao chi tiết khi nhận hàng, kèm hình ảnh, video (nếu có);
• Thông báo bằng văn bản cho bên bán ngay khi phát hiện hàng hóa có dấu hiệu không bảo đảm chất lượng;
• Chủ động thu thập, lưu giữ chứng cứ về hàng hóa bị lỗi và thiệt hại phát sinh để làm cơ sở bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của mình trong trường hợp phát sinh tranh chấp.

Việc thực hiện đầy đủ các bước trên không chỉ giúp bên mua bảo vệ quyền lợi hợp pháp mà còn tạo cơ sở pháp lý vững chắc để giải quyết tranh chấp một cách hiệu quả, hạn chế rủi ro trong hoạt động mua bán hàng hóa.

Bài viết được đăng trên Báo Công an Đà Nẵng ngày 23/01/2026.