1. Fintech là gì? Đặc trưng của các giải pháp fintech là gì?

Fintech (viết tắt của finance và technology – công nghệ tài chính) được hiểu là việc áp dụng các công nghệ hiện đại, đổi mới sáng tạo cho lĩnh vực tài chính – ngân hàng. Fintech là các công cụ, phương tiện mà thông qua đó, các tổ chức được phép có thể cung cấp các giải pháp tài chính minh bạch, hiệu quả, thuận tiện với chi phí thấp hơn so với các dịch vụ tài chính truyền thống, như dịch vụ thanh toán, chuyển tiền, cho vay ngang hàng, quản lý tài sản…, hay còn gọi là giải pháp fintech.

Vì giải pháp fintech là các giải pháp tài chính mang tính đổi mới sáng tạo, do đó thường có những đặc điểm cơ bản sau: (i) Pháp luật chưa có quy định cụ thể, rõ ràng; (ii) Có tính đổi mới sáng tạo và đem lại lợi ích, giá trị gia tăng và; (iii) Đã được thiết kế cơ chế quản lý và kiểm soát rủi ro.

Như vậy, mặc dù có ưu điểm nổi bật là tính đổi mới sáng tạo và khả năng mang lại nhiều lợi ích, nhưng các giải pháp fintech đồng thời cũng tiềm ẩn nhiều rủi ro. Chính vì vậy, ngày 29/4/2025, Chính phủ đã ban hành Nghị định 94/2025/NĐ-CP về cơ chế thử nghiệm có kiểm soát trong lĩnh vực ngân hàng (có hiệu lực từ ngày 01/7/2026), qua đó kiểm soát việc triển khai các giải pháp fintech. Cơ chế này được thiết lập nhằm đáp ứng đồng thời các mục tiêu sau: 

• Thúc đẩy đổi mới sáng tạo và hiện đại hóa lĩnh vực ngân hàng, qua đó góp phần hiện thực hóa mục tiêu phổ cập tài chính theo hướng minh bạch, thuận tiện, an toàn và chi phí hợp lý;
• Tạo lập môi trường thử nghiệm để đánh giá rủi ro, chi phí và lợi ích của các giải pháp fintech, đồng thời hỗ trợ phát triển các giải pháp phù hợp với nhu cầu thị trường và khung pháp lý;
• Hạn chế rủi ro đối với khách hàng khi sử dụng các sản phẩm, dịch vụ fintech; và
• Cung cấp cơ sở thực tiễn cho các cơ quan nhà nước có thẩm quyền trong việc nghiên cứu, xây dựng và hoàn thiện hệ thống pháp luật liên quan trong tương lai.

2. Công ty fintech là gì? Tổ chức nào được phép cung cấp các giải pháp fintech trong khuôn khổ cơ chế thử nghiệm có kiểm soát tại Việt Nam?

Hiện nay, các tổ chức được phép cung cấp các giải pháp fintech trong khuôn khổ cơ chế thử nghiệm có kiểm soát tại Việt Nam bao gồm:

• Tổ chức tín dụng;
• Chi nhánh ngân hàng nước ngoài;
• Công ty fintech (công ty công nghệ tài chính).

Để làm rõ, công ty fintech được định nghĩa là:

• Tổ chức không phải là tổ chức tín dụng hoặc chi nhánh ngân hàng nước ngoài;
• Có giấy phép thành lập hoặc đăng ký kinh doanh hợp pháp tại Việt Nam;
• Cung cấp giải pháp fintech ra thị trường một cách (i) độc lập hoăc; (ii) thông qua hợp tác với tổ chức tín dụng, chi nhánh ngân hàng nước ngoài.

Như vậy, có thể hiểu đơn giản, công ty fintech là doanh nghiệp cung cấp các giải pháp fintech, tức cung cấp các dịch vụ tài chính được ứng dụng công nghệ mới, thay vì trực tiếp hoạt động như ngân hàng truyền thống.

3. Các giải pháp fintech nào được tham gia cơ chế thử nghiệm có kiểm soát?

Theo khoản 2 Điều 1 Nghị định 94/2025/NĐ-CP, có ba giải pháp fintech đang được triển khai áp dụng cơ chế thử nghiệm có kiểm soát, bao gồm:

• Chấm điểm tín dụng: Là giải pháp ứng dụng hệ thống công nghệ thông tin nhằm chấm điểm mức độ uy tín tín dụng của một cá nhân, tổ chức để hỗ trợ quyết định cấp tín dụng của tổ chức tín dụng, chi nhánh ngân hàng nước ngoài.
• Chia sẻ dữ liệu qua giao diện lập trình ứng dụng mở (Open API): Giao diện lập trình ứng dụng mở là một tập hợp các API được tiêu chuẩn hóa, có thể được sử dụng bởi hệ thống máy tính của nhiều tổ chức tín dụng, chi nhánh ngân hàng nước ngoài, công ty Fintech và các bên thứ ba khác để gửi các yêu cầu dịch vụ đến hệ thống tổ chức tín dụng, chi nhánh ngân hàng nước ngoài chia sẻ Open API đó.
• Cho vay ngang hàng: Là giải pháp ứng dụng công nghệ thông tin để kết nối thông tin, hỗ trợ giao kết hợp đồng trên nền tảng số giữa khách hàng là bên đi vay và bên cho vay.

4. Điều kiện, hồ sơ, thủ tục đăng ký tham gia cơ chế thử nghiệm có kiểm soát đối với giải pháp fintech chấm điểm tín dụng và chia sẻ Open API

4.1. Điều kiện đăng ký tham gia

Các đối tượng như đã liệt kê tại mục 2 của bài viết này được xem xét tham gia cơ chế thử nghiệm có kiểm soát cho giải pháp fintech chấm điểm tín dụng và chia sẻ Open API khi đáp ứng các điều kiện sau:

Đối với tổ chức tín dụng, chi nhánh ngân hàng nước ngoài:

• Không thuộc diện đang bị kiểm soát đặc biệt theo Luật Các tổ chức tín dụng;
• Giải pháp fintech tham gia cơ chế thử nghiệm phải đáp ứng các tiêu chí:

+ Là giải pháp có nội dung kỹ thuật và nghiệp vụ mà quy định pháp lý hiện hành chưa hướng dẫn cụ thể, rõ ràng cho việc triển khai, áp dụng;

+ Là giải pháp có tính đổi mới sáng tạo, đem lại lợi ích, giá trị gia tăng cho người sử dụng dịch vụ tại Việt Nam, đặc biệt là các giải pháp hỗ trợ và thúc đẩy mục tiêu phổ cập tài chính;

+ Là giải pháp đã thiết kế, xây dựng được khung quản lý rủi ro, hạn chế tác động tiêu cực tới hệ thống ngân hàng và hoạt động ngân hàng - tiền tệ - ngoại hối; đã xây dựng phương án về xử lý, khắc phục các rủi ro xảy ra trong quá trình thử nghiệm; đã xây dựng phương án bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng;

+ Là giải pháp đã được tổ chức tham gia cơ chế thử nghiệm thực hiện các biện pháp rà soát, đánh giá đầy đủ trên các khía cạnh hoạt động và chức năng, công dụng, tính hữu ích;

+ Là giải pháp có tính khả thi để có thể cung ứng ra thị trường sau khi hoàn thành quá trình thử nghiệm.

Đối với công ty fintech:

• Giải pháp fintech phải đáp ứng các tiêu chí như đối với tổ chức tín dụng, chi nhánh ngân hàng nước ngoài;
• Là pháp nhân được thành lập và hoạt động hợp pháp trên lãnh thổ Việt Nam; không đang trong quá trình chia, tách, hợp nhất, sáp nhập, chuyển đổi, giải thể, phá sản theo quy định pháp luật;
• Người đại diện theo pháp luật, Tổng Giám đốc (Giám đốc) phải có bằng đại học trở lên về một trong các ngành kinh tế, quản trị kinh doanh, luật, công nghệ thông tin và có ít nhất 02 năm kinh nghiệm là người quản lý, người điều hành của tổ chức trong lĩnh vực tài chính, ngân hàng và không thuộc những đối tượng bị cấm theo quy định của pháp luật.

Lưu ý: Tổ chức đăng ký tham gia cơ chế thử nghiệm có kiểm soát có trách nhiệm đảm bảo duy trì đủ các điều kiện trên trong quá trình tham gia.

4.2. Hồ sơ đăng ký tham gia

Hồ sơ đăng ký tham gia cơ chế thử nghiệm có kiểm soát cho giải pháp fintech chấm điểm tín dụng và chia sẻ Open API gồm:

• Đơn đề nghị cấp Giấy chứng nhận tham gia cơ chế thử nghiệm có kiểm soát;
• Tài liệu mô tả về cơ cấu tổ chức và quản lý điều hành khi triển khai giải pháp fintech đăng ký thử nghiệm;
• Nghị quyết của Hội đồng thành viên, Hội đồng quản trị, Đại hội đồng cổ đông, văn bản của người đại diện có thẩm quyền của chủ sở hữu phù hợp với thẩm quyền quy định tại Điều lệ về việc thông qua Đề án mô tả giải pháp fintech đăng ký tham gia cơ chế thử nghiệm.
• Đề án mô tả giải pháp fintech đăng ký tham gia cơ chế thử nghiệm, trong đó thể hiện mô hình mô phỏng giải pháp hoặc bản trình diễn thử (demo); nhóm khách hàng tiềm năng; việc đáp ứng đầy đủ các tiêu chí theo quy định.
• Kế hoạch thử nghiệm, bao gồm: thời gian, không gian và phạm vi dự kiến thử nghiệm; kinh phí dự kiến cho hoạt động thử nghiệm; nguồn lực tham gia thử nghiệm; nguyên tắc trao đổi, báo cáo với Ngân hàng Nhà nước trong giai đoạn thử nghiệm; việc chấm dứt thử nghiệm đảm bảo tính khả thi để hoàn tất các nghĩa vụ trong thời hạn tối đa 06 tháng sau thời điểm có quyết định dừng thử nghiệm.
• Hồ sơ về nhân sự: Bản khai lý lịch (trước thời điểm nộp hồ sơ không quá 06 tháng), bản sao các văn bằng chứng minh năng lực, trình độ chuyên môn nghiệp vụ của người đại diện theo pháp luật, Tổng giám đốc (Giám đốc), Phó Tổng giám đốc (Phó Giám đốc) và các cán bộ chủ chốt thực hiện triển khai thử nghiệm giải pháp fintech.
• Bản sao các tài liệu chứng minh tổ chức đăng ký tham gia cơ chế thử nghiệm được thành lập và hoạt động hợp pháp, gồm: Giấy phép thành lập hoặc giấy tờ có giá trị tương đương; Điều lệ; Giấy chứng nhận đầu tư của nhà đầu tư nước ngoài (nếu có).

4.3. Trình tự, thủ tục đăng ký tham gia

Trình tự, thủ tục đăng ký tham gia cơ chế thử nghiệm có kiểm soát cho giải pháp fintech chấm điểm tín dụng và chia sẻ Open API như sau:

Bước 1: nộp hồ sơ

Tổ chức đăng ký nộp 02 bộ hồ sơ kèm 06 bản điện tử (CD/USB) chứa bản scan đầy đủ hồ sơ như đã liệt kê tại mục 4.2 bài viết này đến Ngân hàng Nhà nước Việt Nam (trực tiếp hoặc qua đường bưu điện).

Bước 2: Tiếp nhận và kiểm tra hồ sơ

Trong 05 ngày làm việc, Ngân hàng Nhà nước sẽ ra một trong 2 thông báo sau:

• Xác nhận hồ sơ hợp lệ;
• Yêu cầu bổ sung, hoàn thiện hồ sơ.

Lưu ý: Trong thời hạn 05 ngày làm việc kể từ ngày có văn bản yêu cầu bổ sung, hoàn thiện thành phần hồ sơ nhưng tổ chức đăng ký không gửi lại hồ sơ hoặc hồ sơ bổ sung không đáp ứng thành phần thì Ngân hàng Nhà nước sẽ trả lại hồ sơ.

Bước 3: Thẩm định hồ sơ

Trong thời hạn 90 ngày làm việc kể từ ngày gửi văn bản xác nhận đã nhận đầy đủ thành phần hồ sơ hợp lệ, Ngân hàng Nhà nước phối hợp với các bộ liên quan tiến hành thẩm định hồ sơ bao gồm cả việc kiểm tra tại chỗ nếu cần thiết.

Bước 4: Quyết định cấp phép

Sau khi thời gian thẩm định kết thúc, Ngân hàng Nhà nước cấp Giấy chứng nhận tham gia Cơ chế thử nghiệm đối với tổ chức đăng ký tham gia Cơ chế thử nghiệm có hồ sơ đáp ứng các điều kiện và tiêu chí theo quy định. Trường hợp từ chối, Ngân hàng Nhà nước trả lời bằng văn bản và nêu rõ lý do.

Bước 5: Triển khai thử nghiệm

Trong thời hạn 90 ngày kể từ ngày được cấp Giấy chứng nhận tham gia cơ chế thử nghiệm, tổ chức được cấp giấy chứng nhận tiến hành triển khai giải pháp fintech trong phạm vi được cho phép tại giấy chứng nhận.

5. Điều kiện, hồ sơ, thủ tục đăng ký tham gia cơ chế thử nghiệm có kiểm soát đối với giải pháp fintech cho vay ngang hàng

5.1. Điều kiện đăng ký tham gia

Các đối tượng như đã liệt kê tại mục 2 của bài viết này được xem xét tham gia cơ chế thử nghiệm có kiểm soát cho giải pháp fintech cho vay ngang hàng khi đáp ứng các điều kiện sau:

Đối với tổ chức tín dụng, chi nhánh ngân hàng nước ngoài:

• Không thuộc diện đang bị kiểm soát đặc biệt theo Luật Các tổ chức tín dụng;
• Giải pháp fintech tham gia cơ chế thử nghiệm phải đáp ứng các tiêu chí:

+ Là giải pháp có nội dung kỹ thuật và nghiệp vụ mà quy định pháp lý hiện hành chưa hướng dẫn cụ thể, rõ ràng cho việc triển khai, áp dụng;

+ Là giải pháp có tính đổi mới sáng tạo, đem lại lợi ích, giá trị gia tăng cho người sử dụng dịch vụ tại Việt Nam, đặc biệt là các giải pháp hỗ trợ và thúc đẩy mục tiêu phổ cập tài chính;

+ Là giải pháp đã thiết kế, xây dựng được khung quản lý rủi ro, hạn chế tác động tiêu cực tới hệ thống ngân hàng và hoạt động ngân hàng - tiền tệ - ngoại hối; đã xây dựng phương án về xử lý, khắc phục các rủi ro xảy ra trong quá trình thử nghiệm; đã xây dựng phương án bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng;

+ Là giải pháp đã được tổ chức tham gia cơ chế thử nghiệm thực hiện các biện pháp rà soát, đánh giá đầy đủ trên các khía cạnh hoạt động và chức năng, công dụng, tính hữu ích;

+ Là giải pháp có tính khả thi để có thể cung ứng ra thị trường sau khi hoàn thành quá trình thử nghiệm;

+ Có biện pháp để xác định và quản lý dư nợ tối đa đối với một bên đi vay tại giải pháp cho vay ngang hàng do mình cung cấp, báo cáo và khai thác thông tin tức thời về bên đi vay tại Trung tâm Thông tin tín dụng Quốc gia Việt Nam để đảm bảo tuân thủ quy định về dư nợ tối đa đối với một bên đi vay tại giải pháp cho vay ngang hàng do mình cung cấp và dư nợ tối đa đối với một bên đi vay tại toàn bộ các giải pháp cho vay ngang hàng tham gia cơ chế thử nghiệm;

+ Việc giải ngân, thanh toán khoản vay, lãi, phí cho các giao dịch của khách hàng tại giải pháp cho vay ngang hàng phải được thực hiện thông qua tài khoản thanh toán của khách hàng tại tổ chức tín dụng, chi nhánh ngân hàng nước ngoài hoặc ví điện tử của khách hàng tại tổ chức cung ứng dịch vụ trung gian thanh toán;

+ Có biện pháp để đảm bảo thời hạn hợp đồng giữa bên đi vay và bên cho vay sử dụng giải pháp cho vay ngang hàng tham gia cơ chế thử nghiệm không vượt quá 02 năm.

Đối với công ty fintech:

• Giải pháp fintech phải đáp ứng các tiêu chí như đối với tổ chức tín dụng, chi nhánh ngân hàng nước ngoài;
• Là doanh nghiệp được thành lập và hoạt động hợp pháp trên lãnh thổ Việt Nam; không là doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài; không đang trong quá trình chia, tách, hợp nhất, sáp nhập, chuyển đổi, giải thể, phá sản theo quy định của pháp luật;
• Người đại diện theo pháp luật, Tổng giám đốc (Giám đốc) của Công ty là người có quốc tịch Việt Nam; không có án tích; không bị xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực tài chính, ngân hàng và an ninh mạng; không đồng thời là chủ sở hữu, người quản lý doanh nghiệp kinh doanh dịch vụ tài chính, ngân hàng, cầm đồ, kinh doanh theo phương thức đa cấp; không là chủ các dây hụi, họ, biêu, phường hoặc đang là thành viên Hội đồng Quản trị, thành viên Hội đồng thành viên, thành viên Ban kiểm soát, Tổng giám đốc (Giám đốc), Phó Tổng giám đốc (Phó Giám đốc) và các chức danh tương đương của tổ chức tín dụng, chi nhánh ngân hàng nước ngoài, tổ chức cung ứng dịch vụ trung gian thanh toán;
• Người đại diện theo pháp luật, Tổng giám đốc (Giám đốc) của Công ty phải có bằng đại học trở lên về một trong các ngành kinh tế, quản trị kinh doanh, luật, công nghệ thông tin và có ít nhất 02 năm kinh nghiệm là người quản lý, người điều hành của tổ chức trong lĩnh vực tài chính, ngân hàng và không thuộc những đối tượng bị cấm theo quy định của pháp luật;
• Đáp ứng tiêu chuẩn về nhân lực, cơ sở vật chất, kỹ thuật đối với nền tảng số triển khai giải pháp cho vay ngang hàng đảm bảo các yêu cầu tối thiểu sau:

+ Hệ thống công nghệ thông tin, hệ thống lưu trữ thông tin phải đặt trong lãnh thổ Việt Nam, vận hành đảm bảo an toàn và liên tục, hệ thống kỹ thuật dự phòng độc lập với hệ thống chính để đảm bảo không bị gián đoạn khi xảy ra các sự cố, đặc biệt là sự cố về kỹ thuật, công nghệ;

+ Dữ liệu, thông tin của toàn bộ khách hàng và các bên liên quan phải được cập nhật, lưu trữ và chia sẻ trên nền tảng số có tính bảo mật cao, đảm bảo minh bạch, công khai giữa các bên tham gia nhưng đồng thời phải bảo mật thông tin của bên tham gia đối với các bên không liên quan theo quy định của pháp luật;

+ Thử nghiệm và đánh giá hệ thống công nghệ thông tin trước khi đưa vào vận hành;

+ Đội ngũ cán bộ kỹ thuật có trình độ chuyên môn về lĩnh vực đảm nhiệm đảm bảo hệ thống vận hành an toàn và liên tục.

Lưu ý: Tổ chức đăng ký tham gia cơ chế thử nghiệm có kiểm soát có trách nhiệm đảm bảo duy trì đủ các điều kiện trên trong quá trình tham gia.

5.2. Hồ sơ đăng ký tham gia

Hồ sơ đăng ký tham gia cơ chế thử nghiệm có kiểm soát cho giải pháp fintech cho vay ngang hàng gồm:

• Đơn đăng ký tham gia cơ chế thử nghiệm có kiểm soát;
• Tài liệu mô tả về cơ cấu tổ chức và quản lý, điều hành khi triển khai giải pháp cho vay ngang hàng đăng ký tham gia cơ chế thử nghiệm;
• Nghị quyết của Hội đồng thành viên, Hội đồng quản trị, Đại hội đồng cổ đông, văn bản của người đại diện có thẩm quyền của chủ sở hữu phù hợp với thẩm quyền quy định tại Điều lệ về việc thông qua Đề án mô tả giải pháp cho vay ngang hàng đăng ký tham gia cơ chế thử nghiệm;
• Đề án mô tả giải pháp cho vay ngang hàng đăng ký tham gia cơ chế thử nghiệm;
• Kế hoạch thử nghiệm, bao gồm: Thời gian, không gian và phạm vi dự kiến thử nghiệm, kinh phí dự kiến cho hoạt động thử nghiệm, nguồn lực dự kiến tham gia thử nghiệm và nguyên tắc trao đổi, báo cáo với Ngân hàng Nhà nước trong giai đoạn thử nghiệm; việc chấm dứt thử nghiệm đảm bảo tính khả thi để hoàn tất các nghĩa vụ với khách hàng và các bên liên quan sau thời điểm có quyết định dừng thử nghiệm;
• Hồ sơ về nhân sự: Bản khai lý lịch, Phiếu lý lịch tư pháp (trước thời điểm nộp hồ sơ không quá 06 tháng), bản sao các văn bằng chứng minh năng lực, trình độ chuyên môn nghiệp vụ của người đại diện theo pháp luật, Tổng giám đốc (Giám đốc); văn bản của người đại diện có thẩm quyền của đơn vị nơi người đại diện theo pháp luật, Tổng giám đốc (Giám đốc) đã hoặc đang làm việc xác nhận chức vụ và thời gian đảm nhận chức vụ hoặc bản sao văn bản chứng minh chức vụ và thời gian đảm nhiệm chức vụ tại đơn vị;
• Bản sao các tài liệu chứng minh Công ty fintech được thành lập và hoạt động hợp pháp, gồm: Giấy phép thành lập hoặc giấy tờ có giá trị tương đương, điều lệ.

5.3. Trình tự, thủ tục đăng ký tham gia

Trình tự, thủ tục đăng ký tham gia cơ chế thử nghiệm có kiểm soát cho giải pháp fintech cho vay ngang hàng như sau:

Bước 1: nộp hồ sơ

Tổ chức đăng ký nộp 02 bộ hồ sơ kèm 06 bản điện tử (CD/USB) chứa bản scan đầy đủ hồ sơ như đã liệt kê tại mục 5.2 bài viết này đến Ngân hàng Nhà nước Việt Nam (trực tiếp hoặc qua đường bưu điện).

Bước 2: Tiếp nhận và kiểm tra hồ sơ

Trong 05 ngày làm việc, Ngân hàng Nhà nước sẽ ra một trong 2 thông báo sau:

• Xác nhận hồ sơ hợp lệ;
• Yêu cầu bổ sung, hoàn thiện hồ sơ.

Lưu ý: Trong thời hạn 05 ngày làm việc kể từ ngày có văn bản yêu cầu bổ sung, hoàn thiện thành phần hồ sơ nhưng tổ chức đăng ký không gửi lại hồ sơ hoặc hồ sơ bổ sung không đáp ứng thành phần thì Ngân hàng Nhà nước sẽ trả lại hồ sơ.

Bước 3: Thẩm định hồ sơ

Trong thời hạn 90 ngày làm việc kể từ ngày gửi văn bản xác nhận đã nhận đầy đủ thành phần hồ sơ hợp lệ, Ngân hàng Nhà nước phối hợp với các bộ liên quan tiến hành thẩm định hồ sơ bao gồm cả việc kiểm tra tại chỗ nếu cần thiết.

Bước 4: Quyết định cấp phép

Sau khi thời gian thẩm định kết thúc, Ngân hàng Nhà nước cấp Giấy chứng nhận tham gia Cơ chế thử nghiệm đối với tổ chức đăng ký tham gia Cơ chế thử nghiệm có hồ sơ đáp ứng các điều kiện và tiêu chí theo quy định. Trường hợp từ chối, Ngân hàng Nhà nước trả lời bằng văn bản và nêu rõ lý do.

Bước 5: Triển khai thử nghiệm

Trong thời hạn 90 ngày kể từ ngày được cấp Giấy chứng nhận tham gia cơ chế thử nghiệm, tổ chức được cấp giấy chứng nhận tiến hành triển khai giải pháp fintech trong phạm vi được cho phép tại giấy chứng nhận.