*Luật sư Phan Thụy Khanh - Phó trưởng Văn phòng Luật sư Phong & Partners trả lời:

Việc sinh thêm con là niềm vui lớn của mỗi gia đình, nhưng đi cùng với đó là rất nhiều áp lực, từ thời gian chăm sóc trẻ sơ sinh, sức khỏe của người mẹ sau sinh cho đến chi phí sinh hoạt trong giai đoạn tạm thời phải rời công việc. Do đó, chính sách kéo dài thời gian nghỉ thai sản đối với lao động nữ sinh con thứ hai không chỉ là một thay đổi về mặt thời gian nghỉ, mà còn là sự hỗ trợ thiết thực để người mẹ có thêm điều kiện phục hồi sức khỏe, chăm sóc con nhỏ và ổn định cuộc sống gia đình. Tuy nhiên, chị Hường cũng cần lưu ý rằng, không phải mọi trường hợp sinh con thứ hai đều mặc nhiên được hưởng chế độ thai sản. Để quyền lợi này được giải quyết, người lao động vẫn phải đáp ứng điều kiện về thời gian tham gia bảo hiểm xã hội bắt buộc và thực hiện hồ sơ, thủ tục theo quy định.

Thứ nhất, về điều kiện hưởng chế độ thai sản khi sinh con thứ hai 

Để được hưởng chế độ thai sản, người lao động phải đáp ứng các điều kiện tương ứng với từng trường hợp theo quy định tại Điều 50 Luật Bảo hiểm xã hội 2024, cụ thể như sau:

• Đối với lao động nữ sinh con phải đóng bảo hiểm xã hội bắt buộc từ đủ 06 tháng trở lên trong thời gian 12 tháng liền kề trước thời điểm sinh con.

Trường hợp lao động nữ sinh con đã đóng bảo hiểm xã hội bắt buộc từ đủ 12 tháng trở lên mà khi mang thai phải nghỉ việc để dưỡng thai theo chỉ định của cơ sở khám chữa bệnh có thẩm quyền, thì phải đóng bảo hiểm xã hội bắt buộc từ đủ 03 tháng trở lên trong thời gian 12 tháng liền kề trước khi sinh con.

• Đối với lao động nam đang tham gia bảo hiểm xã hội bắt buộc có vợ sinh con.

Theo thông tin chị Hường chia sẻ, cả hai vợ chồng chị đều đang làm việc tại công ty tư nhân và đã tham gia bảo hiểm xã hội bắt buộc được hơn 02 năm. Đối với chồng chị Hường, nếu tại thời điểm chị sinh con, anh vẫn đang tham gia bảo hiểm xã hội bắt buộc thì có cơ sở để được hưởng chế độ thai sản dành cho lao động nam khi vợ sinh con theo quy định. Riêng đối với chị Hường, do điều kiện hưởng chế độ thai sản khi sinh con được xác định dựa trên thời gian đóng bảo hiểm xã hội trong khoảng thời gian trước khi sinh, nên chị cần rà soát lại quá trình đóng bảo hiểm xã hội thực tế của mình. Nếu chị đã đóng bảo hiểm xã hội bắt buộc từ đủ 06 tháng trở lên trong thời gian 12 tháng liền kề trước khi sinh con thì chị đủ điều kiện hưởng chế độ thai sản. Trường hợp chị đã đóng bảo hiểm xã hội bắt buộc từ đủ 12 tháng trở lên nhưng trong quá trình mang thai phải nghỉ việc để dưỡng thai theo chỉ định của cơ sở khám bệnh, chữa bệnh có thẩm quyền thì chị chỉ cần đóng bảo hiểm xã hội bắt buộc từ đủ 03 tháng trở lên trong thời gian 12 tháng liền kề trước khi sinh con.

Lưu ý: Để xác định thời gian 12 tháng liền kề trước khi sinh con nêu trên thì tại Điều 8 Thông tư 12/2025/TT-BNV có quy định như sau:

• Trường hợp chị Hường sinh con trước ngày 15 của tháng 11 thì tháng 11 không tính vào thời gian 12 tháng trước khi sinh con.
• Trường hợp chị Hường sinh con từ ngày 15 trở đi của tháng 11 và tháng đó chị Hường có đóng bảo hiểm xã hội bắt buộc thì tháng 11 được tính vào thời gian 12 tháng trước sinh con. Nếu tháng 11 chị Hường không đóng bảo hiểm xã hội thì thực hiện theo nguyên tắc như sinh trước ngày 15 (tức là không tính).

Thứ hai, về thời gian nghỉ thai sản khi sinh con thứ hai

Theo quy định tại khoản 1 Điều 139 Bộ luật Lao động 2019 và điểm c khoản 2 Điều 53 Luật Bảo hiểm xã hội 2024 như sau:

“Điều 139. Nghỉ thai sản

1. Lao động nữ được nghỉ thai sản trước và sau khi sinh con là 06 tháng; trường hợp sinh con thứ hai, lao động nữ được nghỉ thai sản trước và sau khi sinh con là 07 tháng; thời gian nghỉ trước khi sinh không quá 02 tháng.”

“Điều 53. Thời gian nghỉ việc hưởng chế độ thai sản khi sinh con

2. Lao động nam đang tham gia bảo hiểm xã hội bắt buộc khi vợ sinh con được nghỉ việc hưởng chế độ thai sản với thời gian như sau:

c) Trường hợp vợ sinh đôi hoặc vợ sinh con thứ hai thì được nghỉ 10 ngày làm việc. Trường hợp sinh ba trở lên thì được nghỉ thêm 03 ngày làm việc cho mỗi con tính từ con thứ ba trở đi;”

Theo đó, nếu chị Hường đủ điều kiện hưởng chế độ thai sản và sinh con thứ hai vào tháng 11/2026, chị sẽ được nghỉ thai sản 7 tháng. Việc nghỉ trước sinh bao lâu có thể tùy thuộc vào tình trạng sức khỏe, nhu cầu của chị và sự trao đổi với công ty, nhưng thời gian nghỉ trước sinh không được vượt quá 2 tháng. Ngoài ra, do chồng chị Hường cũng đang tham gia bảo hiểm xã hội bắt buộc nên được nghỉ 10 ngày làm việc thay vì 05 ngày làm việc như trước đây.

Thứ ba, về mức hưởng chế độ thai sản khi sinh con thứ hai

Theo quy định của Luật Bảo hiểm xã hội 2024, khi chị Hường đáp ứng đủ điều kiện hưởng chế độ thai sản như đã trao đổi ở trên thì ngoài thời gian nghỉ thai sản, chị Hường còn có thể được hưởng nhiều khoản hỗ trợ khác nhau, bao gồm: tiền trợ cấp thai sản hàng tháng, tiền trợ cấp thai sản một lần và tiền trợ cấp dưỡng sức sau sinh (nếu có), cụ thể:

• Tiền trợ cấp thai sản hàng tháng: mỗi tháng chị Hường được nhận 100% mức bình quân tiền lương tháng đóng bảo hiểm xã hội của 06 tháng gần nhất trước khi chị nghỉ sinh.
• Tiền trợ cấp thai sản một lần: 5,06 triệu đồng.
• Tiền trợ cấp dưỡng sức sau sinh (nếu có): Trường hợp trong 30 ngày kể từ ngày hết thời gian nghỉ thai sản mà sức khỏe chị Hường chưa phục hồi thì chị được nghỉ dưỡng sức, phục hồi sức khỏe sau sinh. Thời gian nghỉ là 7 ngày nếu sinh con phải phẫu thuật và 5 ngày đối với các trường hợp khác; mức hưởng là 759.000 đồng/ngày.

Bên cạnh đó, chồng chị cũng sẽ được hưởng trợ cấp thai sản với số tiền trợ cấp bằng: (Mức bình quân tiền lương tháng đóng BHXH 06 tháng gần nhất/24)*Số ngày nghỉ

Lưu ý: Thời gian nghỉ dưỡng sức, phục hồi sức khỏe liên tục bao gồm cả ngày nghỉ lễ, tết, ngày nghỉ hằng tuần.

Thứ tư, về thủ tục hưởng chế độ thai sản khi sinh con thứ hai

Để được hưởng chế độ thai sản khi sinh con thứ hai, vợ chồng chị Hường cần chuẩn bị mỗi người 01 bộ hồ sơ gồm các giấy tờ sau đây và nộp cho đơn vị sử dụng lao động trong thời hạn 45 ngày kể từ ngày hết thời gian nghỉ việc hưởng chế độ thai sản:

• Bản sao giấy khai sinh hoặc trích lục khai sinh hoặc bản sao giấy chứng sinh của con;
• Trường hợp giấy chứng sinh không thể hiện thông tin về việc sinh con phải phẫu thuật hoặc sinh con dưới 32 tuần tuổi thì cần thêm bản chính hoặc bản sao văn bản của cơ sở khám bệnh, chữa bệnh thể hiện thông tin về việc sinh con phải phẫu thuật hoặc sinh con dưới 32 tuần tuổi.

Ngoài ra, trường hợp khi mang thai phải nghỉ việc để dưỡng thai theo quy định thì chị Hường cần bổ sung thêm một trong các giấy tờ sau:

• Trường hợp điều trị nội trú: Bản sao Giấy ra viện hoặc tóm tắt hồ sơ bệnh án thể hiện việc nghỉ dưỡng thai.
• Trường hợp điều trị ngoại trú: Giấy chứng nhận nghỉ việc hưởng bảo hiểm xã hội thể hiện việc nghỉ dưỡng thai.
• Trường hợp phải giám định y khoa: Biên bản giám định y khoa.

Trong thời hạn 07 ngày làm việc kể từ ngày nhận đủ hồ sơ từ vợ chồng chị Hường, đơn vị sử dụng lao động có trách nhiệm lập danh sách người lao động nghỉ việc hưởng chế độ thai sản kèm theo hồ sơ nộp cho cơ quan bảo hiểm xã hội. Cơ quan bảo hiểm xã hội có trách nhiệm giải quyết trong thời hạn 07 ngày làm việc kể từ ngày nhận đủ hồ sơ từ người sử dụng lao động. Trường hợp không giải quyết thì phải trả lời bằng văn bản và nêu rõ lý do.

Như vậy, từ ngày 01/7/2026, nếu chị Hường sinh con thứ hai và đáp ứng đủ điều kiện về thời gian tham gia bảo hiểm xã hội bắt buộc, chị sẽ được nghỉ thai sản 7 tháng và hưởng các khoản tiền thai sản theo quy định. Bên cạnh đó, nếu chồng chị vẫn đang tham gia bảo hiểm xã hội bắt buộc tại thời điểm vợ sinh con, anh cũng có cơ sở được nghỉ 10 ngày làm việc và hưởng chế độ thai sản dành cho lao động nam. Đây là chính sách có ý nghĩa nhân văn, giúp cả cha và mẹ có thêm thời gian chăm sóc con nhỏ, chia sẻ áp lực sau sinh và ổn định cuộc sống gia đình. Để bảo đảm quyền lợi, vợ chồng chị Hường nên kiểm tra quá trình đóng bảo hiểm xã hội của mình và liên hệ bộ phận nhân sự của công ty để được hướng dẫn chuẩn bị hồ sơ, thực hiện thủ tục đúng thời hạn.

Bài viết được đăng trên Báo Công an Đà Nẵng ngày 03/07/2026.